مبانی شرعی طهارت مولد

 ۱. قرآن کریم

خداوند می‌فرماید:

﴿وَلا تَقْرَبُوا الزِّني إِنَّهُ كانَ فاحِشَةً وَساءَ سَبيلاً﴾ (اسراء: ۳۲)

ترجمه: «و به زنا نزدیک نشوید که آن عمل بسیار زشتی است و راهی بد و ناپسند است.»

این آیه صریحاً بر حرمت زنا و آثار ویرانگر آن بر جامعه تأکید می‌کند. یکی از این آثار، تولد فرزند نامشروع است که در فقه اسلامی محدودیت‌هایی برای او پیش‌بینی شده است.

۲. روایات معصومان (ع)

پیامبر اکرم (ص) فرمودند:

«لا یُولّی ولدُ الزنا إمامةَ المسلمین» (وسائل‌الشیعة، ج۱۷، ص۳۷۵).

ترجمه: «فرزند زنا به امامت مسلمانان گمارده نمی‌شود.»

امام صادق (ع) فرمودند:

«ولد الزنا لا یصلح أن یلی شیئاً من أمر المسلمین» (همان، ص۳۷۶).

ترجمه: «فرزند زنا شایسته آن نیست که متصدی هیچ‌یک از امور مسلمانان گردد.»

امیرالمؤمنین علی (ع) نیز در عهدنامه مالک اشتر توصیه می‌فرمایند:

«وَ اسْتَدِلُّوا عَلَى ذَوِی الْهَمَمِ بِمَا یُحْیُونَ بِهِ أَمْجَادَ آبَائِهِمْ، فَإِنَّهُمْ قَدْ یُحْیُونَ بِذَلِکَ مَکَارِمَ الْأَخْلَاقِ، وَ یُطَهِّرُونَ مَوَالِدَهُمْ» (نهج‌البلاغه، نامه ۵۳).

ترجمه: «به کسانی بنگرید که گوهر نیک دارند و از خاندانی پارسا هستند؛ زیرا آنان مکارم اخلاق را زنده می‌دارند و اصل و نسب خویش را به پاکی نگاه می‌دارند.»

این بیان نشان می‌دهد که امام علی (ع) نیز برای انتخاب کارگزاران شایسته، طهارت مولد و ریشه خانوادگی پاک را ملاک قرار داده‌اند.

مبانی حقوقی در ایران

 شرط طهارت مولد در قوانین جمهوری اسلامی ایران نیز بازتاب یافته است:

قانون شرایط انتخاب قضات (۱۳۶۱): تصریح دارد که قاضی باید طهارت مولد داشته باشد.

اصل ۱۱۵ قانون اساسی: اگرچه به‌صراحت ذکر نکرده، ولی فقها و شورای نگهبان در تفسیر شرایط رئیس‌جمهور، طهارت مولد را از لوازم «ایمان و امانت» دانسته‌اند.

در آیین‌نامه‌ها و رویه‌های مربوط به خبرگان رهبری و ائمه جمعه نیز این شرط در عمل مورد بررسی قرار می‌گیرد.

 بنابراین می‌توان گفت در مشاغلی مانند:

قضاوت 

ریاست جمهوری 

امامت جمعه 

عضویت در مجلس خبرگان 

 شرط طهارت مولد از اهمیت ویژه برخوردار است.

🔬 رویکرد علمی: جایگاه آزمایش DNA

پیشرفت‌های علمی در عرصه ژنتیک نشان داده است که آزمایش DNA با دقت بالای ۹۹٪ می‌تواند نسب را تعیین کند (Butler, Forensic DNA Typing, 2012).

در فقه نیز اصل «العلم حجة» (علم حجت است) و قاعده «البيّنة على المدّعي» (دلیل بر عهده مدعی است) مطرح است و بسیاری از فقها امارات علمی و قطعی را در حکم بیّنه معتبر دانسته‌اند (محقق داماد، قواعد فقه، ج۲).

 از این منظر، آزمایش DNA می‌تواند ابزاری برای رفع هرگونه شبهه در احراز شرط طهارت مولد باشد.

💡 پیشنهاد

۱️⃣ برای مشاغل کلیدی و حکومتی که در شریعت و قانون، طهارت مولد شرط آن است، بررسی دقیق این شرط ضروری است.

۲️⃣ آزمایش DNA می‌تواند به‌عنوان یک ابزار تکمیلی، نه جایگزین، در فرآیند گزینش افراد مورد استفاده قرار گیرد.

۳️⃣ اجرای چنین برنامه‌ای باید با رعایت اصول اخلاقی و حفظ اسرار افراد انجام شود تا کرامت انسانی محفوظ بماند و موجب انگ‌زنی اجتماعی نشود.

 نتیجه‌گیری

طهارت مولد در اسلام و قوانین ایران از شرایط مهم برای تصدی برخی مشاغل کلیدی است. قرآن، روایات معصومین و سخنان امام علی (ع) بر این موضوع تأکید دارند و قانون نیز آن را در مناصب حساس لحاظ کرده است. امروزه، با توجه به توان علمی آزمایش DNA، می‌توان از این فناوری برای احراز دقیق‌تر این شرط استفاده کرد. بدیهی است که به‌کارگیری این ابزار باید با ظرافت و ملاحظات اخلاقی همراه باشد تا هم حق جامعه در برخورداری از مدیران صالح تضمین گردد و هم حقوق فردی اشخاص محترم شمرده شود.

📚 منابع

1️⃣ قرآن کریم، سوره اسراء، آیه ۳۲.

2️⃣ حر عاملی، وسائل الشیعة، ج۱۷.

3️⃣ نهج‌البلاغه، نامه ۵۳.

4️⃣ ابن‌ابی‌الحدید، شرح نهج‌البلاغه، ج۱۷، ص۳۷۶.

5️⃣ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، اصل ۱۱۵.

6️⃣ قانون شرایط انتخاب قضات، مصوب ۱۳۶۱.

7️⃣ محقق داماد، سید مصطفی، قواعد فقه، ج۲.

8️⃣ Butler, J.M., Forensic DNA Typing, Academic Press, 2012.

یادداشت نویسنده

در دنیای امروز که تکنولوژی و علم در خدمت شفافیت و عدالت قرار گرفته‌اند، باید از ابزارهای نوین برای پاسداری از ارزش‌های شرعی و قانونی بهره برد. شرط طهارت مولد نه صرفاً یک محدودیت، بلکه تضمینی برای سلامت مدیریتی و اخلاقی جامعه است. به باور اینجانب، ترکیب آموزه‌های اصیل دینی با دستاوردهای علمی، راهی مطمئن برای حفظ

اعتماد مردم و صیانت از جایگاه‌های کلیدی در نظام اسلامی خواهد بود.