دکتر سید مالک حسینی (معاون توسعه کارآفرینی و اشتغال وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی)، در سخنرانی خود با اشاره به وضعیت فعلی نخلداری کشور و چالش‌های پیش‌رو اظهار داشت: آنچه امروز در حوزه نخیلات مشاهده می‌کنیم، ترکیبی از امید و نگرانی است. تغییرات اقلیمی، کمبود منابع آبی و چالش‌های بازار صادراتی از یک‌سو و از سوی دیگر، نبود مدل مدیریتی کارآمد در بهره‌برداری از نخلستان‌ها، آینده این بخش را با تهدید جدی روبه‌رو کرده است.

وی افزود: اگر روند فعلی ادامه یابد، در ۱۰ تا ۱۵ سال آینده ممکن است دیگر نخلی برای مدیریت و بهره‌برداری باقی نماند یا نخلستان‌هایی رهاشده خواهیم داشت که نسل جدید تمایلی به نگهداری و اداره آن‌ها ندارد. امسال نیز در استان بوشهر به‌دلیل محدودیت استفاده از اتباع خارجی در زمان برداشت محصول، با کمبود جدی نیروی کار مواجه بودیم؛ مشکلی که در مازندران و خوزستان نیز وجود داشت.

حسینی با اشاره به تجربه تاریخی اصلاحات ارضی در ایران گفت: در دوران موسوم به انقلاب سفید، با هدف برقراری عدالت اجتماعی، زمین‌های بزرگ بین مالکان خرد تقسیم شد. اما کوچک شدن مقیاس اراضی موجب شد ساختار کشاورزی علمی و صنعتی کشور تضعیف شود. این تجربه تاریخی امروز در بخش نخیلات نیز تکرار شده است؛ جایی که در گذشته یک مالک با ۱۵۰۰ نخل فعالیت می‌کرد، اکنون ۱۰ تا ۱۵۰ مالک خرد تنها ۱۰۰ تا ۱۵۰ نخل در اختیار دارند. چنین ساختاری امکان مدیریت علمی، اصلاح الگوی آبیاری و تغذیه علمی را از بین برده است.

معاون توسعه کارآفرینی وزارت تعاون ادامه داد: راهکار برون‌رفت از این وضعیت، ایجاد شرکت‌های تعاونی فراگیر و کشت‌وصنعت‌های بزرگ است تا بتوانند پروژه‌های اصلاحی، آبیاری و بهره‌برداری را به‌صورت متمرکز مدیریت کنند. در چنین الگویی، مالکان خرد به‌صورت سهام‌دار در شرکت‌های بزرگ مشارکت می‌کنند و ضمن حفظ مالکیت خود، از مدیریت حرفه‌ای، صرفه اقتصادی و سود جمعی بهره‌مند می‌شوند.

وی تأکید کرد: امروز دیگر نمی‌توان انتظار داشت کشاورزان خرد، روش‌های آبیاری سنتی چند نسل گذشته را به‌راحتی تغییر دهند. این تحول باید با پشتیبانی فنی، مالی و مدیریتی شرکت‌های تخصصی انجام شود. همان‌طور که در برخی مناطق کشور شاهد شکل‌گیری موفق کشت‌وصنعت‌های بزرگ با نژادهای اصلاح‌شده هستیم.

حسینی با اشاره به ظرفیت‌های نوین در مدیریت دارایی‌های کشاورزی افزود: نخل به‌دلیل عمر طولانی و پایداری اقتصادی، حتی قابلیت تبدیل‌شدن به دارایی‌های سرمایه‌ای و توکن‌سازی را دارد. اگر بتوانیم از این ظرفیت به‌عنوان پشتوانه سرمایه‌گذاری استفاده کنیم، می‌توانیم ساختار جدیدی برای تأمین مالی و مدیریت پایدار در این بخش طراحی کنیم.

وی در پایان از اجرای طرحی جدید در حوزه توسعه زنجیره ارزش خرما خبر داد و گفت: بعدازظهر امروز طرح اتصال بنگاه‌های کوچک به بنگاه‌های بزرگ به‌طور رسمی در قالب خوشه خرما در نمایشگاه بوشهر آغاز خواهد شد. این طرح با هدف پیوند باغداران و تولیدکنندگان خرد با برندها و بازارهای بزرگ، ارتقای کنترل کیفی، تسهیل تأمین مالی و توسعه صادرات اجرا می‌شود. امیدوارم بوشهر به‌عنوان پایلوت این طرح، الگوی موفقی برای سایر استان‌ها باشد.