اینجا یک تفاوت مهم شکل می‌گیرد، تفاوت بین قراردادهای معین و قراردادهای خصوصی.قرارداد معین، قراردادی است که قانون برای آن عنوان و مقررات مشخصی دارد. خرید یک خانه نمونه روشن آن است؛ قانون درباره «بیع» مقررات مشخصی دارد. اجاره خانه هم همین‌طور. وقتی خانه‌ای را برای مدت معین و در برابر اجاره‌بها در اختیار دیگری قرار می‌دهید با قراردادی مواجهیم که قانون برای آن قواعد مشخصی تعیین کرده است.اما فرض کنید یک نفر به دیگری می‌گوید: «من برای کسب‌وکارت محتوای تبلیغاتی تولید می‌کنم، تو هم ماهانه مبلغ مشخصی به من پرداخت کن. اگر همکاری ادامه پیدا کرد، شرایط کار را همین‌طور که توافق کرده‌ایم پیش می‌بریم.»
این توافق ممکن است دقیقاً در قالب یکی از قراردادهای معین قانون مدنی قرار نگیرد و بسته به مفاد و شرایطش در چارچوب قراردادهای خصوصی موضوع ماده ۱۰ بررسی شود.
البته «قرارداد خصوصی» یعنی هرچه خواستیم می‌توانیم بنویسیم؟ نه.
ماده ۱۰ یک چک سفیدامضا نیست. اینکه دو نفر چیزی را روی کاغذ بنویسند و امضا کنند به‌تنهایی باعث نمی‌شود هر بندی که نوشته‌اند از نظر قانون معتبر باشد. موضوع قرارداد، مفاد آن، شرایط انعقاد و قوانین آمره هم باید بررسی شود.مثلاً نمی‌شود دو نفر با هم توافق کنند که «هر وقت یکی از طرفین خواست، می‌تواند بدون مجوز قانونی وارد حساب بانکی دیگری شود» و بعد صرفاً به دلیل وجود امضا آن توافق را معتبر دانست. توافق خصوصی تا جایی اعتبار دارد که در محدوده‌ای باشد که قانون اجازه داده است.
از آن طرف در قراردادهای معین هم آزادی طرفین کاملاً از بین نمی‌رود. مثلاً در یک قرارداد اجاره، طرفین می‌توانند درباره بسیاری از جزئیات مانند مبلغ اجاره، مدت اجاره و برخی تعهدات دیگر با یکدیگر توافق کنند اما این توافق‌ها باید در چارچوب قوانین مربوط به همان قرارداد قرار بگیرند.
پس تفاوت را می‌شود خیلی ساده این‌طور دید:
در قرارداد معین، قانون برای یک نوع مشخص از قرارداد، چارچوب و قواعد ویژه‌ای تعیین کرده است. در قرارداد خصوصی، طرفین در محدوده قانون می‌توانند برای رابطه خودشان شرایط و تعهداتی را تعیین کنند که لزوماً عنوان یکی از قراردادهای معین را ندارد و یک نکته مهم باقی می‌ماند.
ماده ۱۰ به ما نمی‌گوید هر نوشته‌ای که امضا شد، حتماً قرارداد معتبر است. اعتبار یک توافق فقط به امضا ختم نمی‌شود و ممکن است موضوعاتی مثل قصد و رضای طرفین، اهلیت، موضوع معین و مشروعیت جهت معامله هم مطرح باشد.برای همین دفعه بعد که کسی گفت «چیزی نیست فقط یک توافق ساده است، امضا کن» شاید بد نباشد قبل از امضا یک بار دیگر متن را بخوانید.
گاهی همان «توافق ساده» می‌تواند برای شما تعهد حقوقی ایجاد کند.
این مطلب صرفاً با هدف آموزش عمومی تهیه شده است. تشخیص عنوان و آثار حقوقی هر توافق با توجه به مفاد آن، شرایط انعقاد و قوانین حاکم بر موضوع انجام می‌شود.