این سفر در حالی صورت می‌گیرد که بسیاری از تحلیلگران آن را فرصتی حیاتی برای بازسازی تصویر بین‌المللی ایران تلقی می‌کنند. با این حال، پرسش اصلی این است که پزشکیان با چه پیام یا ابتکاری راهی نیویورک خواهد شد؟

 آیا گفت‌وگوی تمدن‌ها تکرار می‌شود؟

سفر پزشکیان به نیویورک ناخودآگاه خاطره سفر سیدمحمد خاتمی، رئیس‌جمهور وقت ایران در سال‌های آغازین دهه ۱۳۸۰، و طرح تاریخی گفت‌وگوی تمدن‌ها را در اذهان زنده می‌کند. طرحی که هرچند در نهایت با چالش‌های درونی و بیرونی روبرو شد، اما توانست برای مدتی جایگاه ایران را در گفت‌وگوی جهانی ارتقا بخشد.

اما شرایط امروز با آن دوران تفاوت‌های بنیادینی دارد:

موقعیت ژئوپلیتیکی منطقه بسیار پیچیده‌تر است.

روابط ایران و غرب در نقطه‌ای بی‌سابقه از فرسایش قرار دارد.

و مهم‌تر از همه، اختیارات دولت در سیاست خارجی با محدودیت‌هایی محسوس همراه است.

 پزشکیان؛ حامل پیام تحول یا صرفاً نماینده‌ای نمادین؟

دکتر پزشکیان که از سابقه‌ای غیرامنیتی و رویکردی نسبتاً اعتدالی برخوردار است، در ماه‌های گذشته نشان داده است که تمایل دارد با چهره‌ای متفاوت از رؤسای جمهور پیشین وارد عرصه سیاست شود. اما هنوز مشخص نیست که آیا او در حوزه سیاست خارجی نیز مجال و اختیار ابتکار عمل خواهد داشت یا خیر.

در حالی که برخی ناظران معتقدند او می‌تواند حامل پیامی تازه برای گفت‌وگو و تنش‌زدایی باشد، گروهی دیگر معتقدند این سفر بیش از آنکه نشانی از تغییر باشد، صرفاً ادامه‌ سیاست‌های تثبیت‌شده جمهوری اسلامی در قالبی جدید است.

 احتمال ابتکار تازه؛ منتظر چه باشیم؟

برخی منابع غیررسمی از احتمال ارائه یک پیشنهاد منطقه‌ای توسط رئیس‌جمهور ایران در نیویورک خبر می‌دهند؛ پیشنهادی که می‌تواند حول محور همکاری‌های منطقه‌ای، امنیت جمعی در خلیج فارس یا حتی بازتعریف برخی اصول تعامل ایران با همسایگان و قدرت‌های جهانی باشد.

با این حال، تا زمانی که موضع‌گیری رسمی رئیس‌جمهور در سازمان ملل منتشر نشود، تحلیل‌ها در حد گمانه‌زنی باقی خواهد ماند.

سفر پزشکیان به نیویورک می‌تواند آغازگر فصلی تازه یا صرفاً تکرار فصول قبلی باشد؛ بستگی دارد که او با چه پیامی برود، چقدر اختیار داشته باشد، و مهم‌تر از همه، چقدر اراده و حمایت درونی برای بازسازی سیاست خارجی ایران وجود داشته باشد.

چشم‌ها به نیویورک دوخته شده است؛ جایی که ممکن است رئیس‌جمهور جدید ایران، نخستین فرصت خود را برای گفت‌وگو با جهان، به نمایش بگذارد.

مهدی مرادی (فعال اجتماعی)