شاید نخستین نقطه قوت کتاب را باید در انتخاب موضوع آن جستوجو کرد. انسان امروز با حجم فراوانی از اطلاعات روبهروست، اما داشتن اطلاعات فراوان الزاماً به معنای برخورداری از مهارت کافی برای زندگی نیست. ممکن است فردی سالها تحصیل کرده باشد، اما در یک تصمیم مهم دچار سردرگمی شود؛ ممکن است از دانش تخصصی بالایی برخوردار باشد، اما نتواند هیجان خود را در یک موقعیت دشوار مدیریت کند؛ ممکن است ساعتها با دیگران سخن بگوید، اما هنوز هنر ارتباط مؤثر را بهدرستی نیاموخته باشد.
«مهارتهای من و تو» دقیقاً به همین فاصله میان «دانستن» و «توانستن» توجه دارد.
در فصل نخست، خواننده با مجموعهای از مهارتهای مهم زندگی روبهرو میشود: خودآگاهی، همدلی، برقراری ارتباط بینفردی، ارتباط مؤثر، تفکر نقاد، تفکر خلاق، تصمیمگیری، حل مسئله، مدیریت هیجانها و مقابله با فشارهای روانی. کنار هم قرار گرفتن این موضوعات، تصویری نسبتاً جامع از مهارتهایی ارائه میکند که انسان در روابط فردی، خانوادگی، تحصیلی و اجتماعی خود به آنها نیاز دارد.
اهمیت این موضوع زمانی بیشتر آشکار میشود که از خودمان بپرسیم چند بار در زندگی به دلیل یک تصمیم عجولانه، یک گفتوگوی نامناسب، یک سوءتفاهم، ناتوانی در کنترل هیجان یا شیوه نادرست برخورد با یک مسئله، هزینه پرداخت کردهایم؟
همین پرسش ساده میتواند ضرورت مطالعه چنین کتابی را روشن کند.
یکی دیگر از ویژگیهای قابل توجه کتاب، توجه نویسندگان به جنبه کاربردی آموزش است. کتاب به بیان مفاهیم بسنده نمیکند و بخشی از ساختار آن به فعالیتها و بازیهای مرتبط با مهارتهای زندگی اختصاص یافته است. این ویژگی میتواند بهویژه برای معلمان، مربیان، والدین و افرادی که در محیطهای آموزشی فعالیت میکنند، قابل توجه باشد؛ زیرا آموزش مهارت زندگی زمانی اثربخشتر میشود که مخاطب تنها شنونده و خواننده نباشد و فرصتی برای تجربه، تمرین و مشارکت نیز پیدا کند.
عنوان کتاب نیز هوشمندانه انتخاب شده است: «مهارتهای من و تو».
این «من و تو» در ظاهر دو کلمه ساده است، اما میتوان آن را بازتابی از یکی از پیامهای اساسی کتاب دانست. زندگی اجتماعی حاصل حضور «من» در کنار «تو» است. خودآگاهی بدون شناخت رابطه ما با دیگران کامل نمیشود؛ همدلی بدون حضور دیگری معنا ندارد؛ ارتباط، تصمیمگیری، کنترل هیجان و حل مسئله نیز غالباً در بستری شکل میگیرند که دیگر انسانها در آن حضور دارند.
از این منظر، «مهارتهای من و تو» میتواند کتابی برای گفتوگو نیز باشد؛ کتابی که یک والد و فرزند، یک معلم و دانشآموز، یک مربی و هنرجو یا حتی دو دوست میتوانند درباره بخشهایی از آن با یکدیگر صحبت کنند.
نکته مهم دیگر، زبان آموزشی کتاب است. در حوزه مهارتهای زندگی همواره این خطر وجود دارد که اثر به مجموعهای از اصطلاحات تخصصی و سنگین تبدیل شود و مخاطب عمومی نتواند ارتباط مطلوبی با آن برقرار کند. رویکرد کتاب «مهارتهای من و تو» بیشتر بر انتقال قابلفهم مفاهیم و نزدیک کردن آموزش به موقعیتهای زندگی استوار است. همین مسئله میتواند دامنه مخاطبان اثر را افزایش دهد.
البته از منظر نقد، هر کتاب آموزشی در حوزه مهارتهای زندگی میتواند در چاپها و ویرایشهای آینده با افزودن مثالهای بیشتر، موقعیتهای واقعی، تمرینهای متنوعتر، پرسشنامههای خودارزیابی و حتی بخشهایی ویژه گروههای سنی مختلف توسعه پیدا کند. چنین ظرفیتی درباره «مهارتهای من و تو» نیز وجود دارد و اتفاقاً گستردگی موضوع کتاب امکان ادامه و تکمیل این مسیر را فراهم میکند.
اما شاید مهمترین ارزش کتاب را نباید صرفاً در تعداد فصلها و موضوعات آن جستوجو کرد؛ ارزش اصلی در پرسشی است که پس از مطالعه میتواند در ذهن مخاطب ایجاد شود:
«من کدام مهارت زندگی را هنوز باید بهتر یاد بگیرم؟»
شاید یکی در مدیریت خشم نیازمند تمرین بیشتری باشد، دیگری در «نه گفتن»، فردی در تصمیمگیری، کسی در همدلی و دیگری در مواجهه با فشارهای روانی. اگر یک کتاب بتواند خواننده را وادار کند صادقانه چنین پرسشی از خودش بپرسد، نخستین قدم برای ایجاد تغییر را برداشته است.
این اثر همچنین میتواند هدیهای متفاوت باشد. معمولاً کتابی را هدیه میدهیم که تصور میکنیم مخاطب از خواندنش لذت خواهد برد؛ اما بعضی کتابها علاوه بر لذت مطالعه، میتوانند زمینه گفتوگو، یادگیری و خودشناسی را نیز ایجاد کنند. «مهارتهای من و تو» ظرفیت آن را دارد که در کتابخانه خانوادهها، مدارس، مراکز آموزشی و مجموعههای فرهنگی جای بگیرد و بهانهای برای صحبت درباره مهارتهایی شود که گاهی اهمیتشان را زمانی متوجه میشویم که با یک مشکل جدی روبهرو شدهایم.
دکتر فرزانه داودی و گلنار جباری در این کتاب سراغ موضوعی رفتهاند که تاریخ مصرف کوتاهی ندارد. ابزارهای زندگی ممکن است تغییر کنند، فناوریها ممکن است هر روز پیشرفتهتر شوند و شیوه ارتباط انسانها دگرگون شود؛ اما انسان همچنان به خودشناسی، همدلی، تفکر، تصمیمگیری، حل مسئله و مدیریت هیجان نیاز خواهد داشت.
از همین رو «مهارتهای من و تو» را نباید صرفاً کتابی برای یک بار خواندن دانست. بخشهایی از چنین اثری میتواند در موقعیتهای مختلف زندگی دوباره مورد مراجعه قرار گیرد.
و شاید بهترین توصیف برای این کتاب همین یک جمله باشد:
«ما سالهای زیادی از عمرمان را صرف آموختن برای آینده میکنیم، اما گاهی فراموش میکنیم خودِ زندگی نیز مهارت میخواهد.»
«مهارتهای من و تو» دعوتی است برای بازگشت به همین مهارتها؛ برای شناخت بهتر خود، فهم بهتر دیگری و ساختن رابطهای آگاهانهتر با زندگی. کتابی که میتواند به جای آنکه پس از خواندن برای همیشه در قفسه باقی بماند، بارها باز شود؛ زیرا موضوع آن چیزی نیست که یکبار تمام شود.
موضوع آن «زندگی» است.
نظرات
1کتاب کاملا روشن و رون هستش ،حین خوندنش باکلماتش راحت ارتباط میگیری ،دور از ذهن نیست بارها و بارها تو زندگی لمسشون کردیم که خیلی جاها به دلیل نداشتن مهارت درست ،قدم بعدی و اشتباه برداشتیم . این کتاب کمک میکنه مهارتها تقویت بشه خیلیها رو میدونیم یادمون رفته، یادآوری میشه که در جایی که گیر افتادیم چه کنیم و چگونه مهارت، زندگی کردنه توصیه میکنم حتما مطالعه کنید ارزش وقت گذاشتن داره 👌✌️