رسالت معلمی فراتر از یک شغل؛ نگاهی به هنر تعلیم و تربیت در گفت و گو با فرشته کردی

در جهان امروز که نظام های آموزشی با چالش های نوین روبرو هستند، نگاه به جایگاه معلم نه به عنوان یک انتقال دهنده صرف دانش، بلکه به مثابه یک راهبر تربیتی اهمیت دوچندان می یابد. فرشته کردی از آموزگارانی است که با درک عمیق این مسئولیت، تدریس را نه یک وظیفه اداری، که یک رسالت انسانی می داند. در این گفت و گو، به بررسی دیدگاه های او درباره ظرافت های کلاس درس، مدیریت انرژی دانش آموزان و ضرورت تحول در نظام آموزشی پرداخته ایم.

سوال: از چه زمانی احساس کردید که معلمی فقط یک شغل نیست بلکه رسالت زندگی شماست؟ آن لحظه خاص را به خاطر دارید؟

پاسخ: یادم هست سال های اول تدریسم، پایه اول را که درس می دادم، یکی از بچه های کلاس به جای خانم معلم گفت مامان. وقتی انقدر نزدیک شدی به دانش آموز و وارد حریم امنش شدی که تو را جای مادر می بیند، پس بار سنگینی را باید به دوش بکشی. معمولا الگوپذیری بچه ها در سن پایین از مادر صورت می گیرد، پس انقدر باید حواست جمع اخلاق و رفتارت باشد که الگوی مناسبی برای رشد فرزند بشوی. حالا منی که به عنوان معلم هستم، کارم قطعا سخت تر خواهد بود و باید همیشه به گونه ای رفتار کنم که بتوانم بچه های کلاس را که پر از انرژی و شادابی هستند، به سوی الگوی رفتاری پسندیده راهنمایی کنم و کمک کنم تا مسیری برای رشد خودشان انتخاب کنند و همواره باید مواظب باشم که از مسیر موفقیت خود دور نشوند.

سوال: در طول سال های تدریس، به نظر شما مهم ترین ویژگی ای که یک معلم باید داشته باشد چیست و چرا؟

پاسخ: معلم باید خلاق باشد و در عین خلاقیت خود، این ویژگی را به دانش آموزان هم آموزش دهد. معلم باید به گونه ای رفتار کند که دانش آموز به دنبال کشف علم برود و مسیر علم آموزی برایش سراسر از هیجان باشد. کودکان ما سرشار از شادابی و حس خوب هستند و ما به عنوان معلم باید بسیار مراقب این روحیه فرزندان باشیم.

سوال: در مواجهه با دانش آموزانی که انگیزه کمتری برای یادگیری دارند، چه روشی برای ایجاد اشتیاق به کار می گیرید؟

پاسخ: برای این گونه از دانش آموزان سعی می کنم که دلیل یادگیری را شرح بدهم. او را به مراوده با دانش آموز فعال کلاس سوق می دهم که در او به وسیله این دوستی، حس و انگیزه درس خواندن را بالا ببرم یا به کمک روش های تدریس خلاق، او را در امر تدریس دخیل کنم؛ چرا که اگر در تدریس مشارکت فعال داشته باشد، خود باعث یادگیری غیر مستقیم او می شود.

سوال: تأثیرگذارترین دانش آموزی که در طول دوران کاری تان با او برخورد داشتید چه کسی بود و چه چیزی از او آموختید؟

پاسخ: هر کدام از دانش آموزان، پر از درس برای معلم هستند و هر کدامشان نکته ای را به معلم آموزش می دهند. مهم ترین آن ها را می توان اینگونه شمرد: خوبی کردن و مهربان بودن، گذشت داشتن، پر از انرژی بودن، خندان و شاداب بودن.

سوال: به نظر شما نظام آموزشی امروز ایران بیشترین نیازش در چه حوزه ای است و معلمان چگونه می توانند نقش مؤثری در بهبود آن داشته باشند؟

پاسخ: نظام آموزشی امروزه بیشتر به این نیاز دارد که به جای اینکه صرفا یک سال تحصیلی را اینگونه پایان ببریم که کتاب های آموزشی را تمام کنیم و حجم عظیمی از مطالب را فقط انتقال دهیم، روی روش های رسیدن به علم و مهارت هایی مانند حل مسئله، حس مسئولیت، همکاری، فکر کردن و پرسیدن تمرکز کنیم.

سوال: چه چالش هایی در کلاس درس همیشه برای شما دشوارتر بوده و چگونه توانسته اید آن ها را مدیریت کنید؟

پاسخ: همانگونه که گفتم کودکان پر از انرژی هستند، مخصوصا اگر فرزند پسر باشد، انرژی هایشان تمام نشدنی است و یکی از مهارت های معلمی این است که این انرژی را در سمت تدریس هدایت کند به گونه ای که انرژی بی پایانشان لطمه ای به فرآیند یاددهی و یادگیری نزند و از سوی دیگر انرژی هایشان را خاموش نکنیم و یک کلاس افسرده و بی روح نداشته باشیم. یکی از راه های مدیریت این است که یا دانش آموزان را در فرآیند تدریس مشارکت بدهیم و یا از روش های تدریس فعال استفاده کنیم و یا اینکه دانش آموزان را به سوی کشف علم سوق دهیم.

سوال: اگر قرار باشد یک پیام صمیمانه به دانش آموزان نسل امروز بدهید، چه چیزی برایشان مهم تر از هر چیز دیگری است؟

پاسخ: دختران و پسران خوب من، آیندگان ایران زمین، خوب تلاش کنید تا در هر شغلی که هستید و در هر لحظه ای که زندگی می کنید، بهترین خودتان را به نمایش بگذارید، بهترین در شغلتان باشید، بهترین همراه، بهترین دوست و بهترین برای خودتان.

سوال: بسیاری معتقدند رابطه عاطفی معلم با دانش آموزان از محتوا مهم تر است. شما چگونه این تعادل را بین نظم کلاس و صمیمیت حفظ می کنید؟

پاسخ: بله، هرچه مقدار صمیمیت با دانش آموزان بیشتر باشد و رابطه عاطفی بهتری با آنان داشته باشید، بهتر به شما گوش می دهند و آینده درسی خوبی دارند و بهتر می توانید در فرآیند تدریس آنان را مدیریت کنید. البته صمیمیتی که باعث نشود احترام معلم زیر سوال رود و دانش آموز به خودش اجازه دهد هرگونه رفتاری با معلم داشته باشد؛ بلکه رابطه ای که برقرار می شود باید در حد صمیمیت مادر و فرزندی باشد. همانگونه که یک مادر با مهر مادری فرزند خود را پرورش می دهد و او را تربیت می کند، معلم نیز مانند مادر با همان مهر با فرزندان برخورد می کند و صمیمی می شود و آنان را رشد و پرورش می دهد.

این مصاحبه توسط فاطمه زهرا شاهکلایی انجام شده است.

روابط عمومی انتشارات بین المللی حوزه مشق